RestoraTÜRK

Plan - Plan Yapma - Planlama

Plan, en genel anlamıyla, bir yapının bir düzlem üzerindeki iki boyutlu izdüşümü olarak, bir anlatım aracıdır. Bu esas olarak, yapının yatay düzlemlerle arakesitlerinin düzleme olan izdüşümleridir.

Plan, Mimari tasarımınbir anlatım ve uygulama amacı olarak, tasarımın gerçekleştirilmesi için gerekli olan ve önceden belirlenen; bir yerleşimin, binanın, bölüm ve mekanların birbirine göre konumunu gösteren, iki boyutlu olarak belirtilen mimari özelliklerin tümüdür.

Plan Yapmayı ise; tasarımı plan olarak anlatma, şemalar çizme, tasarım çalışmalarını mimari verilere göre düzenleme olarak anlamaktayız.

Plan anlatımlarını teknik olarak, şehircilik ve mimarlık düzeylerinde olmak üzere iki ana başlıkta toplayabiliriz.

Şehircilikte plan daha geniş anlamlarda "makro ölçekte", mimarlıkta ise şehircilik çalışmalarına göre daha dar anlanlarda "mikro ölçekte" ele alınmaktadır.

Verilen Tablo 14 'den de anlaşılacağı üzere, değişik ölçek ve kapsamlardaki, mimarlık ve şehircilikteki planlar bina ve kent düzeylerinde, tasarlama ve uygulama aşamalarının bir anlatım uygulama aracıdır. Bu bir çizim anlatımıdır. Tabloda değişik plan ölçeklerinin kapsamları da konu edilmektedir.

Uygulama aracımız olan planlar, çoğrafik ve jeolojik, olarak yeryüzü durumunu gösteren haritalar ile karıştırılmamalıdır.

YAŞAMA MEKANI EYLEMLERİ

Tanımı Ve Eylemin İnsan Yaşamındaki Yeri

Yaşama eylemleri insanların günlük yaşamında gerçekleştirdiği eylemlerin büyük bir bölümünü kapsar. Bu eylemin gerçekleştirildiği mekana yaşama mekanı veya oturma odası adı verilir (Şekil: 1,2)

Ankara'nın Beştepe semtinde bulunan Hisarcıklıoğlu Camii, çağdaş çizgileriyle dikkatleri üzerine çekiyor. Yeni yapılan camiler içerisinde sekizgen planı vitray ve sedef işlemeleriyle, iç mimari tasarımıyla, mahfilleriyle, minaresi ve ışıklıklarıyla yepyeni çizgileri olan camide klasik islam tezyinatına farklı bakış açılarıyla sadık kalınmış.

Yeni yapılan camilerin genel özelliği olan loş ve kasvetli iç mekan, havasız ortam ve rutubet kokusu sinmiş halılar yok. Hisarcıklıoğlu Camii'ne girer girmez hiç ağır olmayan ve rahatsız etmeyen hoş bir koku dikkati çekiyor. Girişteki yüzlerce anahtarlı dolapcık hırsızlığa karşı ve emanet için yapılmış. İki tane sebil sizi karşılıyor. Halılar tertemiz. Girişin tam karşısında sekizgen planın ne manaya geldiğini anlatan  üç parçadan oluşan tabelanın hemen yanından son cemaat yerinden caminin haremine giriliyor.

OSMANLILARDA MİNÂRE

Yazının Sahibi; Ekrem Hakkı AYVERDİ

Müslümanların ilk yaptıklarından başlayıp, asır asır, devir devir minareleri ele almak, ebadını karşılaştırmak, kalınlığını, boyunu, posunu mukayese etmek, inşa tarzını, malzemesini, süsünü, ziynetini anlatmak uzun araştırmalar, ölçüler işi de olsa, yapılamaz bir şey değildir. Bu yolda, bir husisiyetinden tutarak yapılmış, ufak denemeler de vardır, ama kafi değildir.

Minare cansız bir taş sütunundan ibaret değildir. Nasıl cami hayat dolu bir varlık ise, deruni bir mana taşıyorsa, onun bir unsuru olan, minarenin de bu ifadede bir hissesi vardır. Bu hisse bazı haller ve diyarlarda azaltılmış, çoğaltılmış, fakat minareye hep büyük kıymet verilmiştir.

Minare bazı teşbihlerle anlatılmak istenmiştir. Semaya el kaldırıp niyaz eden kol ve ellere benzetmek de en yaygın olanıdır.

Bu, kemal-i hülusla yapılmış bir teşbih olabilir, fakat bizce noksandır. Minare asıl ibadet hariminin, caminin nefes borusudur. Minare havayı ciğerlere çeker gibi âbidleri cami kubbesi altına davet eder. İbadetin şevk ve ruhaniyetini manevi, sessiz dalgalar halinde dışarıya aktarır ve namazdan sonraki duada açılan eller gibi, vazifesini tamamlamış olanların kafilesine katılır, susar. İşte semaya kalkmış teşbihi bundan sonradır ki yerini bulmuş olur.

Yazının Sahibi: Ekrem Hakkı Ayverdi

Çarşıkapı'daki Kara Mustafa Paşa manzûmesi hakkında (Yüksek Kurul) 'un karârını okuyunca kalbime derin bir sızı çöktü; tahkik ettim; doğru imiş.

Nasıl yere vurulmak istenen dürüst insanlar, komünist diyarlarında burjuva, kapitalist bâzı memleketlerde de mürteci diye damgalanıyorsa, tekniğin kör baltasını astığı eski eserlere muhdes iddiâsını yamamak âdet oldu.

''Bu binâ muhdestir; bu kısım muhdestir; alaşağı! Sözü aldı yürüdü. Eğer ulu orta bu düstûru tatbik edersek iki yüz sene evvel yıkılan harem kısmının yerine yapılan bugünkü Fâtih Câmii'ni de yıkmak îcâb eder ve o takdirde yalnız mihrap ve kapı, bir de şadırvan avlusu duvarları kalırdı.

Kara Mustafa Paşa manzûmesinde de muhdes bahânesi ile sökülüp gûya yan tarafa nakledilmek istenen ve bir başlangıç olmasından şüphe edilen, Sebil ve hazîre, medhal ve dükkânlar asla muhdes değildir. Dârülhadîs, dershâne, mescit, ilk mekteb, sebil, açık türbe, hazîre ve en nihâyet îrad getirecek dükkanların anâsır-ı inşâiyesinden yalnız iki sütun bir ârıza sonunda tecrit edilmiştir. Diğer yirmi sütun 1102'de ilk kondukları şekil ve sûrette durmaktadır. Kitâbesinden anlaşılacağı üzere Kara Mustafa Paşa'nın hayâtında yarım kalan manzûmeyi oğlu Ali Bey ikmâl ettirmiştir. Dikkat edilirse görülür ki, köşedeki sebilin üstü açık ve yalnız bir tel kafesle örtülü, istâlaktitli sütunlara müstenid sekiz köşe bir türbe, buna muttasıl tamâmen açık bir hazîre vardır. Bunun sütunları yalnız bir cihette bağlı olduğu için harab olmuş ve onsekizinci asır ortalarında tecdid edilerek sakat sütunlardan bir tânesi kapının duvarına, mermer başlıktaki mesned ters olarak oturtulmuş, fakat dökme pirinç parmaklıklar aynen ibka olunmuştur.